شیردهی بعد از سرطان سینه | شرایط و نکات مهم!

شیردهی بعد از سرطان سینه در برخی زنان امکان‌پذیر است، اما اینکه مادر بتواند از یک یا هر دو پستان به نوزاد شیر بدهد، به نوع جراحی، پرتودرمانی و داروهای مورد استفاده در درمان سرطان بستگی دارد. برای مثال، پس از ماستکتومی پستان درمان‌شده دیگر توان تولید شیر ندارد، در حالی که بعد از جراحی حفظ پستان ممکن است شیردهی از پستان درمان‌شده نیز امکان‌پذیر باشد، اما تولید شیر می‌تواند کاهش پیدا کند؛ به‌خصوص اگر پرتو درمانی انجام شده باشد.

اما نگرانی مهم بسیاری از مادران این است که آیا شیردهی بعد از درمان سرطان می‌تواند باعث برگشت سرطان شود؟ شواهد فعلی نشان نمی‌دهند که بارداری یا شیردهی پس از درمان موفق سرطان سینه، خطر عود سرطان را افزایش دهد. با این حال، اگر فرد هنوز تحت درمان با شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی یا برخی درمان‌های هدفمند باشد، شیردهی ممکن است برای نوزاد ایمن نباشد؛ زیرا بعضی از این داروها می‌توانند وارد شیر مادر شوند.

شیردهی بعد از سرطان سینه چگونه است؟

شیردهی بعد از سرطان سینه برای بسیاری از مادران سوال برانگیز است، اما در بیشتر موارد امکان پذیر است. توانایی شیردهی به نوع جراحی، درمان‌های انجام شده و وضعیت سلامت مادر بستگی دارد. مادران می‌توانند با سینه سالم یا باقیمانده کودک خود را تغذیه کنند و در صورت نیاز از پمپ شیردهی برای افزایش تولید شیر استفاده کنند. مشاوره با پزشک و متخصص شیردهی اهمیت زیادی دارد تا داروهای مصرفی برای کودک بی‌خطر باشند و نکات ایمنی رعایت شود. رعایت بهداشت سینه‌ها، تغذیه سالم، مدیریت استرس و پایش سلامت کودک، شیردهی ایمن و موفق پس از سرطان سینه را ممکن می‌سازد.

برای دریافت راهنمایی تخصصی در زمینه بیماری‌های پستان، می‌توانید با دکتر رویا سیفی، بهترین جراح سرطان سینه مشاوره داشته باشید.

نکات ایمنی و بهداشتی شیردهی پس از سرطان سینه

شیردهی پس از سرطان سینه نیازمند رعایت نکات ایمنی و بهداشتی ویژه‌ای است تا هم سلامت کودک حفظ شود و هم مادر دچار عارضه یا مشکلات پوستی نشود. در ادامه به بررسی این نکات خواهیم پرداخت.

1-مشاوره با پزشک و متخصص شیردهی

پزشک وضعیت سلامت مادر و بافت باقی مانده سینه را بررسی می‌کند تا توانایی تولید شیر و ایمنی کودک تضمین شود. داروهای مصرفی مادر نیز تحت نظر پزشک بررسی می‌شوند تا هیچ اثر مضری روی شیر و کودک نداشته باشند. متخصص شیردهی به مادر تکنیک‌های صحیح شیردهی، زاویه مناسب کودک هنگام شیر خوردن و روش‌های تخلیه کامل سینه را آموزش می‌دهد و در صورت نیاز، استفاده از پمپ شیردهی توصیه می‌شود. زمان مناسب شروع شیردهی، نحوه مدیریت درد و حساسیت سینه و راهکارهای حفظ تولید شیر نیز توسط متخصص مشخص خواهد شد.

 2-رعایت بهداشت سینه‌ها

رعایت بهداشت سینه‌ها بعد از سرطان سینه اهمیت زیادی دارد، چون هم سلامت مادر را حفظ می‌کند و هم از بروز مشکلات برای نوزاد جلوگیری می‌کند. شستشوی سینه‌ها با آب ولرم و صابون ملایم، خشک کردن کامل بعد از هر شستشو و پرهیز از شوینده‌های قوی یا معطر ضروری است. نوک سینه‌ها باید به طور مرتب بررسی شوند و در صورت خشکی یا ترک، از کرم‌ها یا پمادهای مناسب با توصیه پزشک استفاده شود. پوشیدن لباس زیر نخی و راحت، تعویض مرتب آن و استفاده از پد شیردهی تمیز کمک می‌کند رطوبت و تعریق کاهش پیدا کند.

✍️ بیشتر بخوانید: غربالگری سرطان سینه

3-پایش وضعیت شیر و کودک

بعد از سرطان سینه، پایش وضعیت شیر و کودک اهمیت زیادی دارد، زیرا ممکن است میزان تولید شیر در سینه‌ای که تحت جراحی یا درمان قرار گرفته کاهش یابد. مادر باید با دقت به نشانه‌هایی مانند وزن‌گیری نوزاد، تعداد پوشک‌های خیس، آرامش پس از شیر خوردن و کیفیت شیر توجه کند. هرگونه تغییر غیر عادی مانند کاهش وزن کودک، بی‌قراری شدید یا کمبود شیر باید سریعا با پزشک یا مشاور شیردهی مطرح شود تا در صورت نیاز از روش‌های کمکی یا مکمل برای حفظ سلامت و رشد نوزاد استفاده گردد.

4-مدیریت داروها

مدیریت داروها پس از سرطان سینه در دوران شیردهی اهمیت زیادی دارد، زیرا برخی داروهای مصرفی برای پیشگیری از عود سرطان یا کنترل عوارض درمان می‌توانند وارد شیر مادر شوند و بر سلامت نوزاد اثر بگذارند. در چنین شرایطی، مادر باید تمام داروهای مصرفی خود، از جمله داروهای هورمونی، شیمی درمانی، مسکن‌ها و حتی مکمل‌ها را با پزشک در میان بگذارد. پزشک بر اساس نوع دارو، دوز و مدت زمان مصرف، تصمیم می‌گیرد که آیا شیردهی ایمن است یا نیاز به جایگزین وجود دارد. 

 5-رعایت نکات محیطی و سبک زندگی

رعایت نکات محیطی و سبک زندگی پس از سرطان سینه در دوران شیردهی برای سلامت مادر و نوزاد بسیار مهم است. دوری از دود سیگار، آلودگی و مواد شیمیایی، تغذیه متعادل، مصرف کافی آب، خواب منظم و پرهیز از الکل و کافئین به بهبود کیفیت شیر کمک می‌کند. همچنین فعالیت‌های سبک مثل پیاده‌روی باعث کاهش استرس و تقویت روند شیردهی می‌شود.

تاثیر درمان سرطان سینه بر توانایی شیردهی

تاثیر درمان سرطان سینه بر شیردهی بسته به نوع درمان متفاوت است. جراحی تخلیه پستان یا ماستکتومی معمولا شیردهی از سینه جراحی شده را غیرممکن می‌کند، در حالی که در جراحی‌های محدود یا پس از پرتو‌درمانی، تولید شیر ممکن است کاهش یابد. همچنین برخی داروهای شیمی درمانی و هورمون درمانی می‌توانند از طریق شیر به نوزاد منتقل شوند و مانع شیردهی شوند. با این حال، در بیشتر موارد سینه سالم توانایی تولید شیر کافی را دارد و مادر می‌تواند با راهنمایی پزشک به شیردهی ادامه دهد.

علائم هشداردهنده در شیردهی پس از سرطان سینه

علائم هشداردهنده در شیردهی پس از سرطان سینه نکاتی هستند که نباید نادیده گرفته شوند، زیرا می‌توانند بیانگر مشکلات جدی باشند. اگر مادر متوجه توده یا برآمدگی تازه‌ای در سینه شد، باید سریعا به پزشک مراجعه کند. همچنین دردهای شدید یا غیرعادی، التهاب و قرمزی، یا تغییرات پوستی مثل فرورفتگی و تغییر رنگ از نشانه‌های مهم به شمار می‌روند. ترشح غیرطبیعی از نوک سینه، کاهش ناگهانی تولید شیر، تورم غدد لنفاوی زیر بغل و حتی بی‌قراری یا کاهش وزن غیرعادی نوزاد هم از مواردی هستند که نیاز به بررسی فوری دارند.

در نهایت شرایط برای هرکس متفاوت است..

امکان شیردهی بعد از سرطان سینه به نوع درمان و وضعیت بافت پستان بستگی دارد. بعد از ماستکتومی، شیردهی از پستان برداشته‌شده امکان‌پذیر نیست؛ اما اگر پستان مقابل سالم باشد، ممکن است بتواند شیر مورد نیاز نوزاد را تامین کند. پس از جراحی حفظ پستان و پرتودرمانی نیز امکان شیردهی وجود دارد، اما تولید شیر از پستان درمان‌شده ممکن است کاهش پیدا کند یا بسیار محدود شود.

نکته مهم دیگر، داروهای مورد استفاده در درمان سرطان است. شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی و برخی درمان‌های هدفمند می‌توانند وارد شیر مادر شوند و به همین دلیل در زمان دریافت این درمان‌ها شیردهی توصیه نمی‌شود. زمان مناسب شروع یا از سرگیری شیردهی باید با هماهنگی انکولوژیست و تیم درمان مشخص شود.

*~ سوالات متداول درباره شیردهی بعد از سرطان سینه ~*